Debaty sejmoweDruga Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie przygotowania ZUS do wprowadzenia reformy emerytalnej

   W odpowiedzi na pismo z dnia 7 kwietnia br., znak: SPS-0202-3701/00, przy którym zechciał przesłać pan marszałek interpelację posła Jana Zaciury w sprawie przygotowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do technicznego wdrożenia reformy emerytalnej, pragnę uprzejmie przedstawić, co następuje:    Data rozpoczęcia reformy emerytalnej - 1 stycznia 1999 r., to data wejścia w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Problemy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak również problemy związane z działalnością UNFE, do których nawiązuje interpelacja pana posła Jana Zaciury, łączą się z dokonanym w ramach tej reformy podziałem składki emerytalnej między pierwszy i drugi filar.    Daty dotyczące rozpoczęcia funkcjonowania drugiego filaru i instytucji obsługujących go zostały określone w ustawie o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych z dnia 28 sierpnia 1997 r. Daty te zostały określone przez Sejm poprzedniej kadencji na wniosek rządu SLD-PSL. Na skutek analizy dostępnych informacji dotyczących stopnia przygotowania ZUS, daty te zostały odsunięte o jeden kwartał, jeśli idzie o przekazywanie składki do drugiego filaru. Nie można ich było jednak odłożyć na ˝święty nigdy˝, wtedy bowiem liczba interpelacji domagających się wyjaśnienia, dlaczego reforma nie jest realizowana, byłaby znacznie większa. Ważniejsze od stopnia technicznego przygotowania ZUS do reformy były oczywiście rozbudzone oczekiwania społeczne. Społeczeństwo chciało tej reformy, a gdy rozpoczęło się jej wprowadzanie, poparło ją jednoznacznie, powszechnie dzieląc swoje składki emerytalne poprzez przystąpienie do ubezpieczeń kapitałowych.    Jeżeli chodzi o odpowiedź na poszczególne pytania zawarte w interpelacji, pragnę uprzejmie poinformować, co następuje:    Bank Światowy pomagał na różne sposoby w pracach nad polską reformą emerytalną. Nie ma jednak - wbrew temu, co sugeruje interpelacja - jakichkolwiek uprawnień do kontroli ZUS (takich uprawnień nie ma oczywiście także Międzynarodowy Fundusz Walutowy). Opinie Banku Światowego były brane pod uwagę na równi z innymi opiniami, np. na skutek opinii o opóźnieniach w ZUS, data rozpoczęcia podziału składki między pierwszy i drugi filar emerytalny została opóźniona.    Jeżeli zaś chodzi o kontrakt na komputeryzację ZUS, to niestety trzeba stwierdzić, że pierwotna umowa została zawarta przedwcześnie, kiedy nieznane były jeszcze szczegółowe rozwiązania projektowanego systemu emerytalnego, za to była już decyzja polityczna co do wprowadzenia reformy w życie. Dlatego też kontrakt podlegał renegocjacjom po to, aby dostosować system informatyczny ZUS do faktycznych zadań stawianych mu przez ustawy:    1) z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,    2) z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.    Jest rzeczą oczywistą, że podpisanie odpowiedniego aneksu nie spowodowało, bo nie mogło, rozwiązania problemów wielopłaszczyznowego, rozbudowanego na potrzeby wielu użytkowników programu. Prawdą jest też, że możliwe byłoby przesunięcie terminu podziału składki na dwa filary o jakiś niezbyt długi okres, gdyby informacje napływające z ZUS o stopniu zaawansowania wdrażania systemu były bardziej rzetelne. Z drugiej strony, znaczne przesunięcie terminu podziału składki godziłoby w interesy powszechnych towarzystw emerytalnych.    Reforma emerytalna wprowadzona w 1999 r. była już spóźniona. Należało ją przygotować i wprowadzić o kilka lat wcześniej. Każdy rok funkcjonowania starego systemu emerytalnego oznaczał zwiększanie długu systemu ubezpieczeń społecznych, który mógł być spłacony jedynie poprzez zwiększenie składek nakładanych na pracujących. Przypomnijmy: składka na ubezpieczenie społeczne jeszcze w 1981 r. wynosiła 15,5%, potem kolejno wzrastała do 25%, do 38%, do 43%, do 45% i w 1998 r. już nawet tak wysoka składka nie wystarczała na zbilansowanie systemu. Przy braku reformy składka ta mogłaby osiągnąć poziom rujnujący naszą gospodarkę. W wyniku wprowadzenia w 1999 r. reformy emerytalnej proces ten został zahamowany. Krytykując - często słusznie - różne aspekty wprowadzania w życie reformy emerytalnej, warto pamiętać również o tym fakcie.    Na zakończenie pragnę podkreślić, że informacje zbierane obecnie na indywidualnych kontach będą wykorzystane przy ustalaniu wysokości świadczeń przyznawanych z nowego systemu - zgodnie z zapisami ustawy o emeryturach i rentach z FUS - najwcześniej od dnia 1 stycznia 2009 r. Stąd też, dzisiejsze, przejściowe perturbacje związane z wdrażaniem kompleksowego systemu informatycznego ZUS nie będą miały żadnego wpływu, ani na uprawnienia ubezpieczonych do świadczeń, ani na ich wysokość.    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, dnia 27 kwietnia 2000 r.